Thursday, July 14, 2016

पटना चिड़ियाखाना

चलू चलू वाणी चिड़ियाघर                                         सगरो आइ घुमा दै छी I                                         बहुत प्रकारक जंतु ओतय छै,                                       सबटा आइ देखा दै छी II 

  एक सींघ के गेंडा देखू,                                           बाघ, सिंह, दरियाई घोड़ा I                                        बानर, मगर, साँप आ हाथी,                                      नील गाय, चीता आ ज़ेबरा II

दू दू टा जल भरल झील,                                         बोटिंग मे बच्चा सब लागल अछि I                                 माछक घर अछि बहुत मनोरम,                                     बाल्य-ट्रेन पर शिशु पागल अछि II

             तोता, सारस, एमू, हंसो,                                     चिड़िया सब अछि रंग-बिरंग I                                     झुण्ड हरीनक सोभय अतिशय,                                     ऊदबिलावक गजबे ढंग II
                                                                                                                                                            ऊँच जिराफक बात ने पूछू,                                    बारह सिंघा करय कमाल I                                     चीता के फुर्ती अछि गजबे,                                       भालुक नाच लगाबय ताल II       

                                                          जीव प्रेमक पाठ सीखू,                                           आर पर्यावरण रक्षण I                                           प्राण वायुक थिका सर्जक,                                     हिनक मिलिक’ करी बर्धन I                                  हिनक मिलिक’................II

  

कछुआ और खडगोश

 खड़हा देखलक कछुआ के                                चेहरा पर मुस्की आनि लेलक I                             बूझि गेलै कछुआ, खड़हा के                            आमर्षे चैलेन्ज केलक II
   
 दौड़ दुनू मे शुरू भेल,                                    खडगोश तुरत्ते बिला गेल I                               ओ लक्ष्य छूबि क’ आबि गेल,                          कछुआ लाजे मुंह छुपा लेल II

मेधा आ फुर्ती छुपत कत’                                  दुनिया भेल हाइटेक आ ग्लोबल I                          ओ पुरना युग अछि बिलागेल,                          जायत नहिं मेधा के रोकल II

  खड़हा गूगल पर जाय देखल,                             कछुआ स’ पूर्बज हारि गेल I                              ओ खैल कसम नहि रुकब कतहु,                         मेधा संग फुर्ती जागि गेल II


  के रोकि सकल ओकरा कहियो,                             जे मनुज भेल संकल्प सांड I                              ओ छीनि लैछ अधिकार अपन,                            जे अलस त्यागि कसि लेल डांड़ I                         जे अलस................................ II    

Thursday, July 7, 2016

परी (1)

परी एकटा घर मे एली,
पुलकित सबहक मोन के केली।
पाथड़ परहक़ दूभि जनमली
दादा-दादिक मोन हरषेली।।
                                        मीठी रानी की की लेब
                                        जे माँगब से सबटा देब।
                                          हाथी घोड़ा ऊँट बछेड़ा
                                          साइकिल मोटर सेहो देब।
पोती हम्मर राजदुलारी
दादा-दादी के अति प्यारी।
जै दिन स' घर मे एली ई
हंसी-खुसिक सागर लेली ई।।
पढ़ती लिखती नाम कमेती
दादा दादिक सान बढ़ेती।
पापा मम्मी के ई जान
खूब बढ़ेती कुल के नाम।।
                                                                बड़ पापा के आँखिक पुतली
                                                            बड़ मम्मी छिड़कइ छनि जान।
                                                               चाचू भरिदिन नाम रटै छनि
                                                                       दादा के ई जीवन प्रान।।
पलक ओछौने नानी हिनकर
मौसी हरदम नाम जपै छनि।
मीठी मीठी सदिखन रटिते
दादी हिनकर बाट तकै छनि।।
                                           जल्दी पटना आउ ने
                                             हलुआ पूरी खाउ ने।
                                       रुनकी झुनकी कूदू फानू
                                          घर मे सुख बरसाउ ने।।


गाम


गामक सब लोक मे
घिरना त’ भरले छै.
कलह के अन्गेजने सब
हिरदय त’ जरले छै..
                         काज धाज छोडिक’ सब
                            व्यसने मे लागल छै.
                           भिनसर स’ सांझ धरि
                               झगड़ा बेसाहल छै ..
पूजा पाठ ख़तम भेल
नशा के बोलबाला छै .
पापे मे लिप्त सब
धर्मक दिवाला छै..
                               छौंड़ा उचक्का सब
                               उचकपनी करि रहल.
                               श्रेष्ठक अनादर आ
                                भाई भाई लड़ि रहल..
चौक आ चौराहा पर
जूआक अड्डा छै.
पढ़ब लिखब जीरो आ
लफासोटिंग धंधा छै ..
        
                                   भोर सांझ दूरा पर
                                  भेटत ने लोक क्यो.
                                     चौके चौराहा पर
                                    लोकक जमाड़ा छै ..
पाहुन आ परख के
हाल चाल पूछत के.
घरबैया घ’र धेने
ज’लो लै पूछत के..
                                    गीता रमायन आब
                                     ककरो ने आबै छै .
                                   फ़िल्मक हीरो हिरोइन
                                    सबके मोन भाबै छै..
                           
साँझखन मंदिर आ
पंडित लग लोक नै
चाहक दोकान पर
जमघट सब लागल छै ..
  
                          
संतोषक नाम नै
पाइ-पाइ रटने छै.
चित्त नै थिर ककरो
कुकुरमाछी कटने छै..
                                माटि-पानि छोडिक’ सब
                                      दूर देस भागै छै
                                 ओत्तहु स’ पिटाक’ मुंह-
                                    बिधुआयल आबै छै..
                                    बिधुआयल आबे छै..
                                                              
                                                           पटना, ०६.०७. २०१६.
--------------------------------------------**********************-----------------------------------

बाग़


दादा संग चलू बगिया मे
वाणी आइ घुमा दै छी,
रंग-विरंगक लागल ओइठां
झूला पर झुलवा दै छी..
                               सुन्दर-सुन्दर फूल फुलायल
                                विविध रंग के तितली देखू.
                               भौंरा भन-भन करय बाग़ मे
                                   बगडा के बच्चा के पेखु..
गेंद अहंक संग मे ल’ लै छी,
दादा-पोती खूब खेलायब.
साइकिल सेहो संग रहत त’
सगर पार्क मे खूब चलायब..
                                     पार्कक घोड़ा आ हाथी पर
                                      मस्ती आहाँ खूब करै छी,
                                      ओपेन जिम मे दादा गेला,
                                      बच्चा सबस’ अहाँ लरै छी..
नाव बागक झील मे अछि,
जाय चट द’ बैसि जायब.
अहाँ जल मे करब छप-छप
ह’म नौका के चलायब..
                                     झील मे अछि भरल सगरो
                                        माछ के मुरही खुआयब,
                                       देखि माछक झुण्ड के त’
                                       अहाँ बहुते खिलखिलायब..
 बाग़ मे अछि चिडै-चुनमुन,
ओकर बच्चा करय चुन-चुन.
   हमर रुनकी बीच मे जा
  करू जा क’ खूब झुन-झुन..
                                          झूठ ने बाजी किमपि
                                       दादाक शिक्षा याद राखब,
                                        करब नै ककरो चुगलपन
                                         सतत आहाँ मिट्ठ भाखब..


कटु बचन कखनो ने बाजब,
करब नै अपमान ककरो,
एक सत्ता रमय सब मे
अहाँ दुख नै देब ककरो..
                                           साफ़-सुथरा रहब सदिखन,
                                           स्वच्छता के ख्याल राखब.
                                              गंदगी स’ रोग पसरय,
                                           तैं सतत घर स्वच्छ राखब..
चलू एकटा छोट-छिन
बगिया अपन घर मे बनाबी.
रोपि क’ बेली-चमेली
आर तुलसी स’ सजाबी..
                                              आइ स’ संकल्प ली जे
                                               धरा के सुन्दर बनायब.
                                             सपूती बनिक’ हिनक अहं
                                              सकल धरनी के सजायब..
                                              सकल धरनी के सजायब..

                                                  पटना, ०७.०७.२०१६

        ---------------------------*****************--------------------------------

Tuesday, July 5, 2016

बूझू हमर नाम

सब लोक जनै अछि पाला बदल’ मे हम माहिर,
एक डारि नै बैसी हम ई अछि जगजाहिर.
लाज ने हमरा कनिको छूबय के नहि जानय,
आइ अहाँ संग काल्हि आन दिस सब क्यो मानय..   
             रंग बदल’ मे गिरगिट हारय
             नामी छी हम जगभरि मे,
             आइ हरित त’ काल्हि लाल छी
             भगवाधारण क्षणभरि मे.
बाहर स’ जनता के सेवक
देखय मे हम बड़का योगी,
असली बात मुदा ई अछि जे
भीतर स’ हम सब रस भोगी.
             लिख-लोढ़ा पढ़-पत्थर छी हम
             भाषण मे छी सबस’ बीस,
             हमरा पाछाँ सदिखन दौड़थि
             अफसर आ शिक्षानबीस.
कुरता-धोती झक झक हम्मर
गांधी टोपी सोभय माथ,
चरण हमर चूमय जे सदिखन
बूझू ओ भय गेल सनाथ.
         ए सी मे बैसी सदिखन हम
         चेला गांधी के कहबै छी,
         नाम गरीबक पर अपना लै
         नीति-नियम सबटा बनबै छी.
हम बरसाती बेंग उगै छी
जखन होइछ निर्वाचन बेर,
जीति गेलहुँ त’ पुनि नहि आयब
पाँच साल तक घुरिक’ फेर.

पांच साल तक घुरिक’ फेर....

Tuesday, June 28, 2016

बारिक पटुआ तीत


मनुखक ई स्वभाव थिक जे कोनो आन व्यक्ति द्वारा मात्र स्वार्थवस कनिकबो आदर पाबि अभिभूत भ’ जाइछ आ ओकरा पर तुरत विश्वास क’ ओकरा लेल किछुओ करक लेल तैयार भ’ जाइछ. मुदा हमर अप्पन, जे नि:स्वार्थ हमरा लेल सब किछु त्याग क’ देलक, अपन जान ख़तरा मे डालिक’ हमर जान बचेलक; ओकरा हम विसरि जाइत छी. वाह रे मनुख! नजदीकी आ असली शुभचिंतकक उपकार के सामान्य प्रक्रिया मानि नजरअंदाज केनाइ कियो हमारा स’ सीखय.
                             किछु अही तरहक उक्ति थिक- “घरक योगी जोगड़ा बाहर योगी सिद्ध”. शुभंकरजी देवघरक नामी कथावाचक थिकाह. बहुत दिन स’ इच्छा छलनि जे गाम जाक’ एक बेर गामक लोक के सेहो कथा सुनाबी. हउ बाबू! भरि दुर्गा पूजा टर्टराइत रहला! मात्र किछु महिला श्रोता छोडिक’ गामक लोक नदारद. "एँ यौ शुभंकरा सेहो कथा बाच’ लागल? ओकरा लग मे समय गमेनाई स’ बढियां जे दू हाथ ताशे भ’ जाई दोश!”- एहन उक्ति सुन' मे अबै छल। 
                सुनै छी जे इलाकाक नामी पंडित श्रीकांत जी जखन शास्त्रार्थ मे सबके पछाडि क’ आँगन पैसैत छथि त’ बकार बंद। सिटि-पीटि गुम. किछु लोक त’ एहनो बजै अछि जे एक दिन जबाब द’ देलखिन; से पंडिताइन अग्निश्च-वायुश्च. आ तकर फल भेल जे तीन दिन पंडितजीक भोजन बंद।  कनफुसकी सुनलौ जे सगर राइत पंडित जी के आँगन मे ओंघराओल गेल.
           असली बात स’ हमारा लोकनि अनभिज्ञ छी. गरीब घरक टैलेंट (सुशील/नम्र) के सुखी संपन्नक बिगडैलि (मरखाही/हराशंखिनी) के संग जोतबई त’ ओ गाड़ी अहिना ने चलतै. टैलेंट (सुशील) संग सुशीला (मेधा) के लगाक’ रिजल्ट देखिऔ. हराशंखिनी संग हराशंख के जोतू. भाई कहै छथि जे तखन खनदान कोना बदलतै. हम कहै छी जे खनदान बदलक लेल एकटा निरीहक बध कतेक उचित. प्रख्यात गणितज्ञक आइ ई हाल नहि होइतनि जं सुशीला भेटितथिन्ह. मुदा एकर उल्टा सेहो ओतबे अधिक निंदनीय अछि। असंख्य सुशीला के हराशंख संगे बान्हल जाइछ। भाइ! ओइ सुशीला (अबला/ बाछी) के कसाई संगे जोतब कते अनुचित थिक!  कते  सुन्दर होइत जे दूनू चक्का एके रंग होइत। एहन व्यवस्था होइत त' परिवार स्वर्ग भ' जाइत। राम-सीता के एतेक नाम किऐक? तहिना राधा-कृष्ण, सावित्री-सत्यवान, गौरी-शंकर आदि के लिय’.   
बेसी बाजक लेल भद्राभद्र आ हराशंख-हराशंखिनी दूनू स’ छमाप्रार्थी.